“Werknemer krijgt recht op thuiswerken”, las ik nog net toen ik afgelopen donderdag over de krant heen, de deur uit stapte op weg naar een vergadering in het centrum van het land. Eerst naar Emmeloord om te carpoolen zodat we in de auto nog wat werkzaken kunnen overleggen. Vroeg weg om ondanks de file toch op tijd te zijn, was er die ochtend geen tijd om de krant te lezen.

Waarom thuiswerken?
Míjn recht op thuiswerken heb ik 11 jaar geleden, doordat ik voor mezelf startte, zelf georganiseerd. Het startschot om te gaan flexwerken kwam op het moment, dat de kinderopvangsituatie rond mijn toen jonge kinderen drastisch veranderde. Mijn partner werkte in het westen en ging om 6 uur de deur uit. Ik verwisselde mijn baan met reistijden, voor een baan waar ik op de fiets naar toe kon, omdat ik zo in staat was de gemankeerde kinderopvang zelf te organiseren. Voor mijn gezin een goede keuze, beroepsmatig bleek het al snel een drama. In mijn enthousiasme om werk en privé beter te combineren had ik de schaduwkanten van deze baan gemakshalve wat over het hoofd gezien.

Werk en prive beter combineren door thuiswerken en zelfstandig ondernemer?
Na een maand of vier transformeerde het drama zich in een blijspel toen ik de sprong waagde en als zelfstandige startte. Het was niet de “pijn van de verkeerde baan” die mij het zelfstandigenbestaan in dreef. “De pijn” was wel de katalysator die maakte dat ik de sprong durfde te wagen. Met als goede tweede de ervaren luxe, dat niet een werkgever maar ikzelf bepaal of en wanneer ik mijn kinderen al voor crècheopeningstijden naar een oppas breng. Dat stuur wilde ik graag in handen blijven houden. Het bleek een blijspel met de nodige worstelingen. Het heeft jaren geduurd voor ik, (over)verantwoordelijk, perfectionistisch  en  afmaker die ik van nature ben, mijn Calvinistische werkprincipes van eerst-werken-dan-vrije-tijd heb kunnen dimmen. In de eerste jaren van mijn zelfstandigenbestaan namen mijn werkuren toe en mijn privé-uren af. Het viel niet zo op omdat veel van die uren thuis gedraaid werden, ’s avonds en in de vroege uren in het weekend als mijn gezin nog lekker in bed lag. Inmiddels gun ik mezelf de vrijheid door de week ook tijd te nemen voor andere dingen. In de loop van de jaren heb ik geleerd, dat ik de vrijheid c.q. verantwoordelijkheid die ik heb, om mijn werk en mijn privé goed op elkaar af te stemmen, ook daadwerkelijk moet nemen. Daarbij rekening houdend met mijn gezin, de verantwoordelijkheden die ik vind dat ik als werker heb en niet in de laatste plaats met mijn eigen energiepieken en dalen.

Van een werknemer thuis tot echte flexwerker?
Was ik in het begin een werknemer thuis (eentje die zich uit de naad werkte voor haar baas: mezelf), inmiddels ben ik een echte flexwerker geworden. Ik werk thuis, bij mijn klanten en opdrachtgevers, in een restaurant of flexplek, op het terras en soms ook op een bankje aan het Tjeukemeer. Inmiddels heb ik de combi naar mijn hand heb gezet. Werk en gezin, werk en leven, werk en genieten bestaan steeds meer naast elkaar. Dat is een proces, waarbij ondanks dat ik zelf aan het stuur zit, alertheid zeker nodig blijft.

Thuiswerken is natuurlijk niet hetzelfde is als het nieuwe werken. Thuis is één van de plekken waar je effectief kunt werken, er zijn er veel meer. Het aantal organisaties dat aan de slag gaat met het flexwerken, nieuwe werken, werken 3.0 of anders werken, stijgt met de dag. De prikklok lijkt zijn langste tijd gehad te hebben en voorzichtig verschuift de controle op medewerkers zich van controle op productie en aanwezigheid in sturing op resultaat. Op dit moment bestaat zo’n 10 % van de beroepsbevolking uit nieuwe werkers (Verkenning van de Macro economische effecten van het Nieuwe Werken van  PwC in samenwerking met ECP-EPN in november 2011) en is nog groeiende. Net als ik zullen die 10%, naast de vele veranderingen die deze manier van werken met zich mee brengt, vanuit hun eigen verantwoordelijkheid een invulling moeten geven aan een goede combi werk & privé. Voor de een is dat vanzelfsprekend, de ander zal dat meer moeite kosten. In datzelfde onderzoek concludeerde PwC dat 2 dagen per week thuiswerken de Nederlandse samenleving jaarlijks 3 miljard euro aan baten oplevert en een structurele stijging van het BNP met 1 %. Het nieuwe werken, anders werken of flexibel werken is allang niet meer alleen gekoppeld aan baten voor het bedrijfsleven of de individuele werker, de maatschappelijke relevantie ervan wordt steeds groter.

Dat ook politici daarop anticiperen is een goede zaak. Met de initiatiefwet van Groen Links  en CDA wordt een cultuuromslag beoogd, zeggen de opstellers.  De vakbeweging is voor, werkgevers lijken het te beschouwen als ongewenste inmenging. Hun belangrijkste argument hiervoor: via het nieuwe werken zijn organisaties immers al lang bezig om flexibiliteit te organiseren.

Ik juich het toe, dat de wetgever vanuit het oogpunt van het milieu, het oplossen van de vergrijzing, werken naar vermogen voor een bredere groep werknemers dan nu mogelijk maken, mobiliteitsvraagstukken, gezondheid en vitaliteitvraagstukken en het combineren van werk en zorgtaken, de discussie en besluitvorming hierover ook naar háár domein toe trekt. Op deze manier kunnen de diverse invalshoeken en krachten vanuit het bedrijfsleven, de individuele (potentiële) werker (naar vermogen), de samenleving en de overheid worden gebundeld. Ik ben er van overtuigd dat die bundeling mij en de groeiende groep flexwerkers gaat ondersteunen,  in het succesvol  combineren van werk & privé.

Brigitte van Gennip

PS Geinteresseerd in een workshop Het Nieuwe Werken laten werken of Work Life Balance